ÜYE GİRİŞİ

Cem Arslan-Kurumlar Vergisinde Yatırım İndirimi Uygulaması

Cem Arslan- Devlet Gelir Uzmanı

Yatırım indirimi istisnası ilk olarak GVK’da yapılan düzenleme ile 1963 yılında mevzuatımıza dahil olmuş, çeşitli Kanunlarla birçok değişikliğe uğramış, 2006 yılında yürürlükten kaldırılmış ve stoklarda bulunan yatırım indiriminin mahsup edilebilmesi için 3 yıllık bir geçiş süreci öngörülmüştür. Bu düzenlemenin Anayasa Mahkemesince iptali üzerine geçmiş yıllarda kullanılamayan yatırım indirimi ile sınırlı olmak üzere uygulama ve beyannamedeki yatırım indirimi satırları geri dönmüştür. 2010 yılında yapılan yeni mevzuat düzenlemesiyle de yatırım indirimine %25’lik üst sınır getirilmiş ancak bu sınır da Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir. 

 

Anayasa Mahkemesinin;

 

15.10.2009 tarih ve 2006/95 Esas ve 2009/144 sayılı Kararı ile birlikte yatırım indiriminde geçiş döneminin 3 yılla sınırlandırılması

 

09.02.2012 tarih ve Esas No:2010/93, Karar No:2012/9 sayılı Kararı ile de yatırım indiriminin kazancın %25’i ile sınırlandırılması uygulamaları kaldırılmıştır. Bu kararlar ve mevzuat düzenlemeleri uyarınca GVK’nın geçici 69. maddesinin son şekli aşağıdaki gibidir:

 

"Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri; 31/12/2005 tarihi itibarıyla mevcut olup, 2005 yılı kazançlarından indiremedikleri yatırım indirimi istisnası tutarları ile;

 

a) 24/4/2003 tarihinden önce yapılan müracaatlara istinaden düzenlenen yatırım teşvik belgeleri kapsamında, Gelir Vergisi Kanununun 9/4/2003 tarihli ve 4842 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki ek 1-6. maddeleri çerçevesinde başlanılmış yatırımları için belge kapsamında 1/1/2006 tarihinden sonra yapacakları yatırımları,

 

b) Gelir Vergisi Kanununun mülga 19 uncu maddesi kapsamında 1/1/2006 tarihinden önce başlanan yatırımlarla ilgili olarak, yatırımla iktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz edip bu tarihten sonra yapılan yatırımlarınedeniyle, 31/12/2005 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre hesaplayacakları yatırım indirimi istisnası tutarlarını, yine bu tarihteki mevzuat hükümleri (bu Kanunun geçici 61 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan vergi oranına ilişkin hüküm dâhil) çerçevesinde kazançlarından indirebilirler. Kalan kazanç üzerinden yürürlükteki vergi oranına göre vergi hesaplanır.”

 

Kurumlar vergisi beyanname özetlerine bakıldığında mükelleflerin, 67 milyar TL’nin üzerinde yararlanabilecekleri yatırım indirimi hakkına sahip oldukları görülmektedir. Buna göre, yatırım indirimi istisnası uzun yıllar boyunca beyanname sistematiğinde kalmaya devam edecektir.

 

1/1/2006-8/4/2006 tarihleri arasında yeni başlamış yatırımlara ilişkin 276 no.lu GVK Tebliğinin ilgili bölümü ise 2014 yılında iptal edilmiştir.

 

Son düzenlemeler ve yargı kararları çerçevesinde mükelleflerin 2014 yılı beyannamesinde dikkate alacakları yatırım indirimi istisnası tutarları örneklerle aşağıda açıklanmıştır.

 

 Yatırım İndirimi İstisnasına Konu Harcamalar

 

a) 31.12.2005 tarihi itibariyle mevcut olup devreden yatırım indirimi istisnası tutarları

 

Mükellefler, 31.12.2005 tarihi itibariyle mevcut olup kazancın yetersiz olması nedeniyle indiremedikleri devreden yatırım indirimi istisnası tutarlarını (2006, 2007 ve 2008 yıllarında yararlandıkları tutarlardan kalan kısmı) endekslenmiş değerleri ile birlikte 2010 ve müteakip yıllarda elde ettikleri kazançlarından indirebilirler.

 

Örneğin; (X) A.Ş.’nin 31.12.2005 tarihi itibariyle yararlanamadığı 100.000 TL bakiye yatırım indirimi bulunmaktadır. Şirket, 2006, 2007 ve 2008 yıllarında kazancı olmaması nedeniyle yatırım indiriminden faydalanamamıştır.

 

Bu durumda 100.000 TL yatırım indirimi endekslenecek, 2010 ve sonraki yılların beyannamelerinde aşağıda açıklanacak şartlar çerçevesinde indirime konu edilecek ve yararlanılamayan bir tutar kalması durumunda da gelecek yıllara devredecektir.

 

b) 24.04.2003 tarihinden önce yapılan müracaatlara istinaden düzenlenen teşvik belgeleri kapsamında 01.01.2006 tarihinden sonra yapılan yatırımlar

 

24.04.2003 tarihinden önce yapılan müracaatlara istinaden düzenlenen yatırım teşvik belgeleri kapsamında, GVK’nın mülga ek 1-6 maddeleri çerçevesinde başlanılmış yatırımlar için 01.01.2006 tarihinden sonra yapılan yatırım harcamaları dolayısıyla 31.12.2005 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre hesaplanan yatırım indirimi istisnası tutarlarından, 31.12.2008 tarihi itibarıyla mevcut olup kazancın yetersizliği nedeniyle indirilemeyen yatırım indirimi tutarları ile


- Bu yatırımlar kapsamında olup halen devam eden yatırım harcamaları dolayısıyla 31.12.2005 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre hesaplanan yatırım indirimi tutarlarıyeniden değerleme oranında endekslenmiş değerleri ile birlikte 2010 ve müteakip yıllarda elde edilen kazançlardan indirilir.

 

Örneğin; (Y) Limited Şirketi 2001 yılında aldığı teşvik belgesi çerçevesinde 2006 ve 2007 yıllarında 500.000 TL yatırım harcaması gerçekleştirmiş ve bu tutarın 300.000 TL’sini 31.12.2008 tarihine kadar beyanname üzerinde indirim konusu yapmıştır. Ayrıca teşvik belgesi kapsamında, 2014 yılında yaptığı yatırımlar dolayısıyla da 150.000 TL daha yatırım indirimi hakkı elde edilmiştir.

 

Buna göre, şirketin 31.12.2008 tarihine kadar indirime konu edemediği [500.000 – 300.000] 200.000 TL yatırım indirimi endekslenecek ve bulunacak tutar 2014 yılında yapılan yatırım harcamasına (150.000 TL) eklenerek beyannamede mahsup edilecektir. 2014 yılı beyannamesinde de indirim konusu yapılamayan yatırım indirimi tutarları gelecek seneye endekslenerek devredecektir. Ayrıca, yararlanılan yatırım indirimi tutarı üzerinden %19,8 oranında tevkifat yapılacaktır.

 

c) GVK’nın mülga 19. maddesi kapsamında 01.01.2006 tarihinden sonra yapılan yatırımlar



GVK’nın mülga 19. maddesi kapsamında 01.01.2006 tarihinden önce yatırıma başladığını belgeleyen kurumlar vergisi mükellefleri, komple ya da entegre tesisler gibi tamamlanması belli bir süreci gerektiren yatırımlarla iktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz edip bu tarihten sonra yaptıkları yatırım harcamaları için, 31.12.2005 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri çerçevesinde hesapladıkları yatırım indirimi tutarlarından 31.12.2008 tarihi itibarıyla mevcut olup kazancın yetersizliği nedeniyle indiremedikleri yatırım indirimi tutarları ile



Söz konusu yatırımlarla iktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz edip halen devam eden yatırım harcamaları dolayısıyla 31.12.2005 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre hesaplayacakları yatırım indirimi tutarlarını“ÜFE” oranında endekslenmiş değerleri ile birlikte 2010 ve müteakip yıllarda elde ettikleri kazançlarından indirebilirler.

 

Örneğin; (Z) A.Ş. 2005 yılında konfeksiyon fabrikası kurmak amacıyla inşaat yapmaya başlamış ve üretim tesisi ile ilgili 400.000 TL yatırım indirimi hakkı elde etmiştir. Bu indirim hakkının 150.000 TL’sini 2008 sonuna kadar kullanan mükellef kurumun, bu fabrika inşaatı kapsamında 2014 yılında da 300.000 TL daha yatırım indirimi hakkı oluşmuştur.

 

Bu durumda, 2008 yılı itibariyle kullanılamayan (400.000 – 150.000) 250.000 TL yatırım indirimi endekslenecek ve bulunan tutar 2014 yılındaki 300.000 TL yatırım indirimi ile toplanarak beyannamelerde indirime konu edilecektir.

 

ç) 01.01.2006 – 08.04.2006 tarihleri arasında yeni başlamış yatırımlar



Anayasa Mahkemesi, 5479 sayılı Kanunun yürürlük maddesindeki “2” rakamını iptal etmiştir. Bu çerçevede, 01.01.2006 – 08.04.2006 tarihleri arasında GVK’nın mülga 19. maddesi kapsamında yeni başlanan ve bu tarihler arasında yapılan yatırımlar nedeniyle hesaplanan yatırım indirimi tutarları da yatırım indirimi istisnasından yararlanacaktır. Bu kapsamda olan yatırım indirimi istisnası tutarları, 2006-2009 dönemlerinde kazancın bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, 2010 hesap döneminden itibaren endekslenmiş değerleri ile birlikte indirim konusu yapılacaktır.



Konu ile ilgili olarak çıkarılan 276 no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin“2.3. 1/1/2006-8/4/2006 tarihleri arasında yeni başlamış yatırımların durumu” başlıklı bölümünde;

 

 


“Anayasa Mahkemesinin 15/10/2009 tarihli ve 2006/95 Esas, 2009/144 Karar sayılı Kararıyla, 5479 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin (2) numaralı bendindeki "2" rakamı iptal edilmiş bulunmaktadır.

 

 


Bu çerçevede, 1/1/2006-8/4/2006 tarihleri arasında Gelir Vergisi Kanununun mülga 19 uncu maddesi kapsamında yeni başlayan ve bu tarihler arasında yapılan yatırımlar nedeniyle hesaplanan yatırım indirimi tutarları da yatırım indirimi istisnasından yararlanabilecektir. Bu kapsamda olan yatırım harcamaları nedeniyle hesaplanan yatırım indirimi istisnası tutarlarının, ilgili dönemlerde kazancın bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, 2010 hesap döneminden itibaren Tebliğin (3) numaralı bölümünde yapılan açıklamalar da dikkate alınarak ve endekslenmiş değerleri ile birlikte indirim konusu yapılması mümkün bulunmaktadır.

 

 


Ancak, 8/4/2006 tarihinden sonra yeni başlayan yatırımlar nedeniyle yapılan harcamaların ya da 1/1/2006-8/4/2006 tarihinde başlamakla birlikte bu süre içinde tamamlanmayıp devam eden yatırımlar için 8/4/2006 tarihinden sonra yapılan harcamaların, yatırım indiriminden yararlanması mümkün değildir.” açıklaması yer almaktaydı.

 


Buna göre, 01.01.2006 – 08.04.2006 tarihinde başlamakla birlikte bu süre içinde tamamlanmayıp devam eden yatırımlar için 08.04.2006 tarihinden sonra yapılan harcamaların yatırım indiriminden yararlanması mümkün değildi.

 

276 no.lu Tebliğin yukarıda altı çizilen bölümünün iptali amacıyla açılan dava sonucunda Danıştay 4. Daire Başkanlığı, 30.01.2014 tarih ve Esas No: 2011/4834, Karar No:2014/476 sayılı Kararıyla Tebliğin ilgili bölümünü iptal etmiştir.

 

Mahkeme Kararına göre uygulama aşağıdaki şekilde olacaktır.

 

Örneğin; (C) A.Ş. 16.01.2006 tarihinde hizmet binası inşaatına başlamış ve 08.04.2006 tarihine kadar yaptığı harcamalar dolayısıyla 100.000 TL yatırım indirimi hakkı elde etmiştir. Öte yandan, 08.04.2006 tarihinden sonra da binaya ilişkin 500.000 TL harcama yapılmıştır.

 

Buna göre, şirketin bina inşaatı ile ilgili 08.04.2006 tarihine kadar yaptığı harcamalar ile 08.04.2006 tarihinden sonra bu inşaata ilişkin yaptığı giderler dolayısıyla elde ettiği yatırım indirimi hakkı olan (100.000 + 500.000) 600.000 TL endekslenecek ve 2014 yılı beyannamesi üzerinde indirime konu edilecektir.

 

08.04.2006 tarihinden sonra yeni başlayan yatırımlar nedeniyle yapılan harcamalar ise yatırım indirimi uygulamasından yararlanamayacaktır.

 

2. Endeksleme

 

- GVK’nın mülga 19. maddesi kapsamında yatırım indirimi istisnasından yararlanan mükellefler “ÜFE” oranını,

- GVK’nın Ek 1-6 maddeleri kapsamında yatırım indirimden yararlanan mükellefler ise “yeniden değerleme oranını”

dikkate almak suretiyle mahsup konusu yapamadıkları yatırım indirimi tutarlarını endeksleyeceklerdir.

 

3. Yatırım İndirimi İstisnasında Uygulama

 

 Yukarıdaki açıklamalara göre belirlenen yatırım indirimi tutarları, 31.12.2005 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri (GVK’nın geçici 61/2 maddesinde yer alan %19,8 tevkifat oranına ilişkin hüküm dâhil) çerçevesinde 2010 ve müteakip yılların kazançlarından indirilir.


Matrahın tespitinde yatırım indirimi istisnası olarak mahsup konusu yapılacak tutar, Anayasa Mahkemesinin ilgili kazancın % 25'i ile ilgili sınırlamayı iptali neticesinde, hiçbir sınırlama olmaksızın beyanname üzerinden indirime konu edilecektir.

 

Örneğin; (X) A.Ş.’nin 2014 yılı için yararlanabileceği mülga 19. maddeden kaynaklanan yatırım indirimi tutarı 70.000 TL’dir. Şirketin beyanname bilgileri aşağıda yer almaktadır.

 

Ticari bilanço kârı

100.000 TL

KKEG (+)

20.000 TL

İştirak kazancı istisnası (-)

35.000 TL

Geçmiş yıl zararı (-)

10.000 TL

İndirime esas tutar

[(100.000 + 20.000) – (35.000 + 10.000)]

75.000 TL

Ar-Ge indirimi (-)

15.000 TL

Kızılaya yapılan nakdi bağış (-)

10.000 TL

 

“İndirime esas tutar”dan Ar-Ge indirimi ve bağışlar mahsup edildikten sonra [75.000 – (15.000 + 10.000)] 50.000 TL kalmaktadır. Buna göre, 50.000 TL yatırım indirimi beyannameye dahil edilecek, kalan 20.000 TL yatırım indirimi hakkı önce beyannamenin “Ek bilgiler” bölümüne aktarılacak ve aynı zamanda endekslenerek 2015 yılına devredilecektir.

 

Yatırım indirimi istisnası uygulayan mükellefler, istisna uygulaması sonucu kalan kazançları üzerinden yürürlükteki vergi oranına (%20) göre vergilerini hesaplayacaklardır.

 

24.04.2003 tarihinden önce yapılan müracaatlara istinaden düzenlenen teşvik belgeleri kapsamında mülga ek 1-6 maddeleri çerçevesinde yapılan yatırımlar için yatırım indiriminden yararlanılması halinde, yatırım indiriminden yararlanan kazançlar üzerinden dağıtılsın dağıtılmasın %19,8 oranında vergi kesintisi yapılır. 

 

Örneğin; (Y) A.Ş.’nin 2002 yılında aldığı teşvik belgesi kapsamında 2014 yılında yararlanabileceği yatırım indirimi tutarı 100.000 TL’dir. Şirketin beyanname bilgileri aşağıdadır.


Ticari bilanço kârı

250.000 TL

KKEG (+)

60.000 TL

Teknopark istisnası (-)

160.000 TL

İndirime esas tutar [(250.000 + 60.000) – 160.000]

150.000 TL

Sponsorluk harcaması (-)

50.000 TL

 

 

“İndirime esas tutar”dan sponsorluk harcaması düşüldükten sonra bulunacak [150.000 – 50.000] 100.000 TL’nin tamamı için yatırım indiriminden yararlanılacak ve şirketin matrahı çıkmayacaktır. 

 

Ayrıca 100.000 TL üzerinden %19,8 tevkifat yapılacak ve [100.000 x %19,8] 19.800 TL Nisan ayına ait muhtasar beyanname ile beyan edilecektir. 

 

İlgili yıl kazancı elverişli olduğu halde yatırım indirimi istisnasından yararlanılmaması durumunda, yararlanılmayan bu indirim tutarının daha sonraki yıllara ait beyannamelerde mahsup edilmesi mümkün değildir.

 

Bu nedenle, mükelleflerin önceki yıllarda (2006, 2007 ve 2008) kendi istekleriyle yararlanmadıkları yatırım indirimi istisnası tutarları, yatırım indirimi uygulamasının tercih edildiği diğer yıllarda mahsup konusu yapılamayacaktır. Kazanç yetersizliği nedeniyle indirimi fiilen mümkün olmayan kısmın ise müteakip dönemlerde indirilebileceği tabiidir.

 

Ancak, 2009 hesap döneminde kazanç beyan etmekle birlikte önceki yıllardan devreden yatırım indirimi tutarlarından yararlanamayan mükelleflerin, bu kazançlarına isabet eden yatırım indirimi tutarlarını endekslenmiş değerleri ile birlikte 2010 ve daha sonraki dönemlerin kazançlarından indirebilmeleri mümkündür.

 

Örneğin; (Z) A.Ş., 2002 yılında aldığı teşvik belgesi kapsamında, 2006 yılı itibariyle yararlanabileceği 500.000 TL yatırım indirimi hakkı bulunmasına rağmen 2006-2008 yılları arasındaki kazançlardan yatırım indirimi tutarını mahsup etmemiştir. Şirketin bilgileri aşağıdadır.

2006 yılı kazancı

50.000 TL

2007 yılı kazancı

40.000 TL

2008 yılı kazancı

60.000 TL

 

 

Şirketin 2006-2008 yılları arasında ihtiyari olarak yararlanmadığı [50.000 + 40.000 + 60.000] 150.000 TL yatırım indirimi hakkı ortadan kalkacak ve geriye kalan [500.000 – 150.000] 350.000 TL 2010 ve müteakip yıllarda endekslenerek mahsuba konu edilecektir.

Makale Resimleri


İkincil Mevzuat
Dolar : 8.2809 TL | 8.3141 TL
Euro : 10.0657 TL | 10.1060 TL
Çarşı Cad. Narin Sok. No: 2/A Yenimahalle/ANKARA - Tel: (0312) 415 33 73 - E-posta: info@dguder.org