ÜYE GİRİŞİ

Cem ARSLAN - Son Değişiklikler Çerçevesinde Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlarda Gelir ve Kurumlar Vergisi Uygulaması

Cem ARSLAN - Devlet Gelir Uzmanı

GİRİŞ

Devlet yardımları; ekonomik sorunlar, işsizlik ve bölgelerarası gelir dağılımı dengesizlikleri gibi durumlara karşı geliştirilmiş bir müessesedir. Ülkemizde Devlet yardımı uygulamalarının ana amacı;

- Kalkınma planları ile yıllık program hedeflerine uygun olarak bölgelerarası dengesizlikleri gidermek
- İstihdam yaratmak
- Katma değeri yüksek, ileri ve uygun teknolojileri kullanmak
- Uluslararası rekabet gücünü geliştirmek için yatırımların ve işletmelerin desteklenmesini sağlamak şeklinde sayılabilir. Bu bağlamda, Devletin yukarıda belirtilen durumlarla ilgili en etkili regülasyon araçlarından birisi yatırım teşvikleridir. Ülkemizin üretim kapasitesi ve istihdamı ile ilgili yapılan yatırımların teşviki konusunda Bakanlar Kuruluna verilen yetkiye istinaden çıkarılan 2009/15199 sayılı “Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar”1 (BKK) ile yeni bir sisteme geçilmiş, bu sistem de 15.06.2012 tarih ve 2012/3305 sayılı BKK2 ile revize edilmiştir.

5838 sayılı Kanunda3, indirimli kurumlar vergisi sisteminin yanında; gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, yatırım yeri tahsisi, sigorta primi işveren hissesi desteği, faiz desteği ve taşınma desteklerine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır.

Bu düzenlemeler de, 15.06.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6322 sayılı Kanunla revize edilmiş, ayrıca bu Kanunla birlikte;

- Gelir vergisi stopajı teşviki
- Büyük ve stratejik yatırımlarda KDV iadesi
- Sigorta primi desteği

şeklinde yeni teşvikler getirilmiştir.

Kurumlar Vergisi Kanununun (KVK) 32. maddesinde vergi oranına ilişkin hükümler yer alır. Bu maddenin devamına 5838 sayılı Kanunla yatırımların teşviki amacıyla indirimli kurumlar vergisi oranını düzenleyen 32/A maddesi eklenmiş ve 6322 sayılı Kanunla da indirimli kurumlar vergisi uygulamasında yenilikler yapılmıştır.

İndirimli kurumlar vergisi uygulamasında yapılan değişiklikler, uygulama esasları ile yeni teşvik sistemindeki gelir vergisi stopajı desteği ve sigorta primi desteğinin muhasebeleştirilmesi bu yazıda açıklanacaktır.

1. İNDİRİMLİ KURUMLAR VERGİSİ

- Finans ve sigortacılık sektörlerinde faaliyet gösteren kurumlar,
- İş ortaklıkları, taahhüt işleri,
- “Yap-işlet modeli” ile enerji üretilmesine dair 4283 sayılı Kanun ve “Yap-işlet-devret modeli”ne göre 3996 sayılı Kanun kapsamında yapılan yatırımlar,
- Rödovans (maden işlerinin özel sözleşmelerle üçüncü kişilere devri) sözleşmelerine bağlı yatırımlar

hariç olmak üzere, Ekonomi Bakanlığı tarafından teşvik belgesine bağlanan yatırımlardan elde edilen kazançlar, yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan hesap döneminden itibaren yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar indirimli oranlar üzerinden kurumlar vergisine tabi tutulur.

Buna göre, yukarıda sayılan sektör ve konular dışında kalan ve teşvik belgesine bağlı olarak yapılan bölgesel, büyük ölçekli ve stratejik yatırımlar indirimli kurumlar vergisinden yararlanır.

- Yatırıma katkı tutarı; indirimli kurumlar vergisi uygulanmak suretiyle tahsilinden vazgeçilen vergi yoluyla, yatırımların Devletçe karşılanacak tutarını,

- Yatırıma katkı oranı; yatırıma katkı tutarının yapılan toplam yatırıma bölünmesi suretiyle bulunacak oranı,

- İndirimli kurumlar vergisi oranı; yatırım teşvik uygulamasında bölgeler itibariyle belirlenen ve kurumlar vergisi matrahına uygulanan oranı

ifade eder.

Örneğin; Defne A.Ş.’nin bulunduğu Giresun ilinde (V. Bölge) yatırıma katkı oranı (2013 yılı için) %40 ve indirimli kurumlar vergisi oranı %80’dir. Şirket bu bölgede 2013 yılında 1.000.000 TL yatırım yapmış ve bu yatırımdan 2013 yılında 200.000 TL kazanç elde etmiştir. Şirketin diğer faaliyetleri dolayısıyla da 300.000 TL geliri bulunmaktadır.

Buna göre teşvik, yatırım konusu faaliyetle ilgili kazanç üzerinden her yıl alınması gereken kurumlar vergisinin %80’inden vazgeçilerek verilecektir. Böylece, 2013 yılında 200.000 TL üzerinden 40.000 TL vergi hesaplanacak; bu tutarın da %80’i olan 32.000 TL’nin tahsilinden vazgeçilecektir. 

Yatırımın Hazine tarafından desteklenecek toplam tutarı [1.000.000 x %40]

400.000 TL

Yatırım dolayısıyla elde edilen kazanç üzerinden hesaplanan vergi

[200.000 x %20]

40.000 TL

2013 yılında tahsilinden vazgeçilen kurumlar vergisi [40.000 x %80]

32.000 TL

Bu faaliyet nedeniyle ödenecek kurumlar vergisi [40.000 – 32.000]

8.000 TL

İleriki yıllar için kalan destekleme tutarı [400.000 - 32.000]

368.000 TL

 

1.1. BAKANLAR KURULU KARARI ÇERÇEVESİNDE UYGULAMA

2012/3305 sayılı yeni “Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar”a göre:

- Yatırımın destek unsurlarından yararlanabilmesi için asgarî sabit yatırım tutarının I ve II. bölgelerde 1.000.000 TL; III, IV, V ve VI. bölgelerde ise 500.000 TL olması,

- Desteklenecek yatırımların, Kararın eki listelerde her bir konuya yönelik olarak (varsa) belirlenen, yukarıdaki tutarların üzerindeki asgarî sabit yatırım ve/veya asgarî kapasite ile diğer şartları da sağlaması,

- Finansal kiralama yöntemiyle yapılacak yatırımlarda finansal kiralamaya konu makine ve teçhizata ait toplam tutarın her bir finansal kiralama şirketi için asgarî 200.000 TL olması

gerekir.

Sistemde, büyük ölçekli yatırımlara daha yüksek oranda teşvik sağlanmış ve BKK’ya ekli listede desteklenecek büyük ölçekli yatırımların hangi sektörlerde olduğu belirlenmiştir. İller itibariyle yatırıma katkı oranları ile indirimli vergi oranları aşağıdadır.
 

 

Bölgesel Teşvik Uygulamaları

Büyük Ölçekli Yatırımlar

Bölgeler

Yatırıma katkı oranı (%)

Kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirim oranı (%)

Yatırıma katkı oranı (%)

Kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirim oranı (%)

I

10

30

20

30

II

15

40

25

40

III

20

50

30

50

IV

25

60

35

60

V

30

70

40

70

VI

35

90

45

90

Öte yandan, teşvik belgesi kapsamında 31.12.2013 tarihine kadar yatırıma başlanması halinde aşağıda belirtilen indirim oranları ile yatırıma katkı oranları uygulanır.

 

Bölgesel Teşvik Uygulamaları

Büyük Ölçekli Yatırımlar

Bölgeler

Yatırıma katkı oranı (%)

Kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirim oranı (%)

Yatırıma katkı oranı (%)

Kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirim oranı (%)

I

15

50

25

50

II

20

55

30

55

III

25

60

35

60

IV

30

70

40

70

V

40

80

50

80

VI

50

90

60

90

 
İllerin yer aldığı bölgeler ise aşağıdaki tablodadır.
 

I.Bölge

II.Bölge

III.Bölge

IV.Bölge

V.Bölge

VI.Bölge

Ankara

Antalya

Bursa

Eskişehir

İstanbul

İzmir

Kocaeli

Muğla

Adana

Aydın

Bolu

Çanakkale (Bozcaada ve Gökçeada İlçeleri Hariç)

Denizli

Edirne

Isparta

Kayseri

Kırklareli

Konya

Sakarya

Tekirdağ

Yalova

Balıkesir

Bilecik

Burdur

Gaziantep

Karabük

Karaman

Manisa

Mersin

Samsun

Trabzon

Uşak

Zonguldak

Afyonkarahisar

Amasya

Artvin

Bartın

Çorum

Düzce

Elazığ

Erzincan

Hatay

Kastamonu

Kırıkkale

Kırşehir

Kütahya

Malatya

Nevşehir

Rize

Sivas

Adıyaman

Aksaray

Bayburt

Çankırı

Erzurum

Giresun

Gümüşhane

Kahramanmaraş

Kilis

Niğde

Ordu

Osmaniye

Sinop

Tokat 

Tunceli

Yozgat

Ağrı

Ardahan

Batman

Bingöl

Bitlis

Diyarbakır

Hakkari

Iğdır

Kars

Mardin

Muş

Siirt

Şanlıurfa

Şırnak

Van

Bozcaada ve Gökçeada İlçeleri


- Stratejik yatırımlar için tüm bölgelerde uygulanacak vergi indirimi oranı %90; yatırıma katkı oranı %50’dir.

- Yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar indirimli kurumlar vergisi uygulaması devam eder. Buna göre, Devlet tarafından karşılanacak yatırıma katkı tutarına ulaşılması ile ilgili belli bir yıl sınırı yoktur. Örneğin, yatırıma katkı tutarı 100.000 TL olan bir şirket, bu yatırım dolayısıyla elde ettiği kazançlar üzerinden hesaplanan ve Devlet tarafından vazgeçilen vergi miktarı 100.000 TL’ye ulaşıncaya kadar indirimli kurumlar vergisi uygulamasından yararlanmaya devam edecektir.

- Arazi, arsa, royalti, yedek parça ve amortismana tabi olmayan diğer harcamalar indirimli vergiye ilişkin yatırım harcaması olarak değerlendirilmez.

- İndirimli oranlar stopaj suretiyle yapılan vergilendirmede uygulanmaz. Örneğin, Eylül Limited Şirketi, teşvik belgeli yatırımı dolayısıyla indirimli oranda kurumlar vergisine tabi olsa dahi, elde ettiği mevduat faizi ve repo gelirleri üzerinden GVK’nın geçici 67. maddesine göre %15 oranında tevkifat yapılacaktır.

1.2. YENİ İHDAS EDİLEN, YATIRIM DÖNEMLERİNDE DE UYGULANACAK İNDİRİMLİ KURUMLAR VERGİSİ

2006 yılına kadar uygulanan yatırım teşvik sisteminde, yatırım maliyetlerinin belli bir oranı yatırım indirimi şeklinde matrahtan indiriliyordu. Bu sistem kazancı değil, yatırım maliyetini teşvik etmeye yönelik olduğundan verimli bulunmamış ve kazancı teşvik eden yeni yatırım teşvik sistemine 2009 yılında geçilmiştir.

Bu kez de, teşvik sistemine yöneltilen en önemli eleştirilerden birisi, indirimli kurumlar vergisinin sadece işletme döneminde kazanca yönelik uygulanması, yatırım döneminde ise bu indirimden yararlanılamaması olmuştur. Bu eksikliğin giderilmesi amacıyla, KVK’da 15.06.2012 tarihinden itibaren 6322 sayılı Kanunla değişiklik yapılmış ve yatırım dönemlerinde, diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlara da indirimli kurumlar vergisi uygulanabilmesinin yolu açılmıştır.

Sonuç olarak, hem yatırım maliyetine hem de kazanca teşvik sağlayan karma bir sisteme geçilmiştir.

KVK’ya eklenen hükümde;

- Yatırıma başlanan tarihten itibaren hesaplanacak yatırıma katkı tutarına mahsuben,
- Toplam yatırıma katkı tutarının %50’sini ve gerçekleştirilen yatırım harcaması tutarını geçmemek üzere,
- Yatırım döneminde kurumun diğer faaliyetlerinden elde edilen kazançlarına indirimli kurumlar vergisi oranı uygulatmak suretiyle,
- Yatırıma katkı tutarını kısmen kullandırmaya, bu oranı her bir il grubu için sıfıra kadar indirmeye veya %80’e kadar artırmaya

Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır.

2012/3305 sayılı yeni BKK’da da bu yetki aşağıdaki şekilde kullanılmıştır:

- Hesaplanacak yatırıma katkı tutarına mahsuben, gerçekleştirilen yatırım harcaması tutarını aşmamak ve toplam yatırıma katkı tutarının;

a) Büyük ölçekli yatırımlar ve bölgesel teşvik uygulamaları kapsamındaki yatırımlarda; 2. bölgede %10, 3. bölgede %20, 4. bölgede yüzde %30, 5. bölgede %50 ve 6. bölgede %80’ini

b) Stratejik yatırımlarda; 6. bölgede %80, diğer bölgelerde %50’sini

geçmemek üzere yatırım döneminde yatırımcının diğer faaliyetlerinden elde edilen kazançlarına indirimli gelir veya kurumlar vergisi uygulanabilir.

Böylece mükellefler, yatırım dönemlerinde diğer faaliyetlerinden doğan kazançları için de indirimli kurumlar vergisi uygulamasından yukarıda belirtilen oranlar çerçevesinde yararlanabileceklerdir. Ayrıca BKK’ya göre, I. bölge için yatırım döneminde indirimli kurumlar vergisi uygulanamayacaktır.

Örneğin; Kerem Limited Şirketinin, teşvik belgesi kapsamında 2013 yılında Sivas’ta (IV. bölgede) yapmaya başladığı yatırım 2014 yılında tamamlanmış ve toplam 1.000.000 TL yatırım harcaması yapılmıştır.

Yıllar itibariyle yapılan yatırım tutarı;

- 2013 yılı: 350.000 TL
- 2014 yılı: 650.000 TL’dir.

Şirketin yatırım konusu faaliyeti dışında, 2013 yılı kazancı 2.000.000 TL olarak gerçekleşmiştir. Bu ilde yatırıma katkı oranı %30, indirimli vergi oranı %70, yatırım dönemlerinde yararlanılabilecek maksimum indirimli kurumlar vergisi [yatırıma katkı tutarı x %30]’dur. Şirket, yatırım dönemi olan 2013 yılında da aşağıdaki hesaplama çerçevesinde indirimli kurumlar vergisi uygulamasından yararlanacaktır. 

Yatırımın Hazine tarafından desteklenecek toplam tutarı (Yatırıma katkı tutarı) [1.000.000 x %30]

300.000 TL

IV. bölgede, yatırım döneminde uygulanacak maksimum indirimli kurumlar vergisi (Yatırıma katkı tutarı x %30) [300.000 x %30]

90.000 TL

2013 yılında gerçekleştirilen yatırım tutarı

350.000 TL

2013 yılı kazancı

2.000.000 TL

Hesaplanan kurumlar vergisi [2.000.000 x %20]

400.000 TL

2013 yılında tahsilinden vazgeçilecek kurumlar vergisi ( Şirketin normal şartlarda yararlanabileceği indirimli kurumlar vergi miktarı [400.000 x %70] 280.000 TL olmasına rağmen, yukarıda belirtildiği üzere, yatırım döneminde yararlanılabilecek maksimum indirimli kurumlar vergisi 90.000 TL’dir.)

90.000 TL

Ödenecek kurumlar vergisi [400.000 – 90.000]

310.000 TL

İleriki yıllar için kalan destekleme tutarı [300.000 - 90.000]

210.000 TL

 

1.3. YATIRIMLARIN DEVRİ HALİNDE UYGULAMA

Yatırımın faaliyete geçmesinden önce devri halinde, devralan kurum, aynı koşulları yerine getirmek kaydıyla indirimli vergi oranından yararlanır. 

Yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanmadan önce indirimli kurumlar vergisi uygulanan hallerde, yatırımın tamamlanıp işletilmeye geçilmemesi durumunda, indirimli vergi oranı uygulanması nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmemiş vergiler, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle birlikte tahsil edilir.


Örneğin; Müge A.Ş.’nin 2013 yılında IV. Bölgede yer alan Malatya’da yaptığı yatırım harcaması 800.000 TL’dir. Teşvik belgesine bağlı bu yatırım tutarının %30’u olan 240.000 TL vergi indirimi yoluyla desteklenecektir.
Şirket, 240.000 TL destekleme tutarının 140.000 TL’sini vergi indirimi yoluyla kullanmış ve bu yatırımını Deniz Limited Şirketine satmıştır. Deniz Limited şirketi, (240.000 – 140.000) 100.000 TL tutarına ulaşıncaya kadar, bu yatırım dolayısıyla elde ettiği kazancını indirimli oranda vergilendirecektir.


1.4. YATIRIMLARIN TAMAMLAMA VİZESİNİN YAPILMASININ GECİKTİĞİ DURUMLARDA UYGULAMA

Ekonomi Bakanlığı, teşvik belgesi kapsamındaki yatırımlarla ilgili tamamlama vizesi uygulaması yapmaktadır. İndirimli kurumlar vergisi uygulamasına başlanması için, bu vize işleminin yapılmasının gerekip gerekmediği konusunda ise mükellefler tereddüt etmektedir.


KVK’nın 32/A maddesi uygulanmasında yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılması indirimli kurumlar vergisi uygulamasından yararlanabilmek için yeterlidir.

Bu nedenle, tamamlama vizesinin yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, teşvik belgesi kapsamında yapılan yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan hesap döneminden itibaren yatırıma katkı tutarına ulaşılıncaya kadar bu yatırımdan elde edilen kazançlara indirimli kurumlar vergisi uygulanabilecektir.4


Ayrıca, yatırım döneminde de sınırlı olarak yararlanılabilecek indirimli kurumlar vergisi uygulaması için tamamlama vizesi gerekmeyeceği tabiidir.


1.5. DİĞER HUSUSLAR

- Yatırıma katkı ve vergi oranı farklı olan illerde aynı mükellef tarafından yapılan yatırımlarda, toplam yatırımın her bir ile isabet eden oranına göre ilgili ilin yatırıma katkı oranı ve indirimli vergi oranı uygulanır.

Hesap dönemi itibarıyla yukarıda belirtilen şartların sağlanamadığının tespit edilmesi halinde, söz konusu vergilendirme döneminde indirimli vergi oranı uygulanması nedeniyle tahakkuk ettirilmemiş vergiler, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle birlikte tahsil olunur.

- Yatırımın kısmen veya tamamen faaliyete geçtiği geçici vergi döneminden itibaren indirimli kurumlar vergisi uygulamasından yararlanılabilmesi mümkündür.5 Bu nedenle, geçici kurumlar vergisi e-beyannamesinin “Matrah Bilgileri” bölümünde gerekli teknik düzenlemeler yapılmıştır.

- Yine mükelleflerin en çok tereddüt ettikleri konulardan birisi de, indirimli oranın uygulanacağı matrahın, ticari bilanço karı mı yoksa mali kar mı olacağı yönündedir.
Kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde indirimli kurumlar vergisi uygulanacak tutar, yatırımdan elde edilen ticari bilanço karının dikkate alınması suretiyle tespit edilecek ve indirimli vergi oranının uygulanacağı kazanç, beyanname üzerinden hesaplanan matrahı aşamayacaktır.6

Örneğin; Çınar A.Ş.’nin bulunduğu Mardin ilinde (VI. Bölge) yatırıma katkı oranı (2013 yılı için) %50 ve indirimli kurumlar vergisi oranı %90’dır. Şirket bu bölgede 2013 yılında 1.500.000 TL yatırım yapmış ve bu yatırımdan 2013 yılında, ticari bilançosuna göre 400.000 TL kazanç elde etmiştir.

Buna göre şirketin, 2013 yılında indirimli orana tabi tutabileceği matrahı 400.000 TL olacaktır.

Ancak, şirketin 2013 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde, istisna, indirim ve geçmiş yıl zararları nedeniyle 100.000 TL mali karı çıkması durumunda, sadece bu kazanca indirimli oran uygulanacaktır. Böylelikle, indirimli oran uygulanabilecek matrahın üst sınırı ticari bilanço karı olmakla birlikte; mali karı, başka bir deyişle matrahı aşan tutarların indirimli orandan yararlanması tabiidir ki mümkün olmayacaktır.

2. GELİR VERGİSİ STOPAJI DESTEĞİ

Yeni teşvik sistemi uygulamasında, sigorta primi işveren hissesi desteğine ek olarak, belli bölgelerde gelir vergisi stopajı teşviki ve sigorta primi desteği uygulamaları getirilmiştir.

6322 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 80. maddeye göre;

- Bakanlar Kurulunca belirlenen illerde yapılacak yatırımlar için Ekonomi Bakanlığı tarafından düzenlenen yatırım teşvik belgeleri kapsamında; maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 31/12/2023 tarihine kadar gerçekleşen yatırımlarda, teşvik belgelerinde öngörülen ve fiilen istihdam edilen işçilerin ücretlerinin sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin brüt tutarına tekabül eden kısmı üzerinden hesaplanan gelir vergisi, yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan tarihten itibaren 10 yıl süreyle verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden terkin edilir.

- Terkin edilecek verginin hesabında, öncelikle asgari geçim indirimi dikkate alınır.

- Yatırımın tamamlanamaması veya teşvik belgesinin iptal edilmesi halinde, gelir vergisi stopajı teşviki uygulaması nedeniyle terkin edilen vergiler, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle birlikte tahsil olunur.

- Yatırımın faaliyete geçmesinden önce devri halinde devralan, aynı koşulları yerine getirmek kaydıyla gelir vergisi stopajı teşviki uygulamasından yararlanır.

- Yatırımın kısmen veya tamamen faaliyete geçmesinden sonra devri halinde, gelir vergisi stopajı teşviki uygulamasından devir tarihine kadar devreden, devir tarihinden sonra ise kalan süre kadar devralan yararlanır.

- 2012/3305 sayılı yeni BKK uyarınca gelir vergisi stopajı teşvikinden, sadece VI. bölge için düzenlenen teşvik belgeleri kapsamında gerçekleştirilecek yatırımlarla sağlanan ilave istihdam için faydalanılacaktır. Buna göre, anılan Bakanlar Kurulu Kararına ekli listede VI. bölge olarak yer verilen; Ağrı, Ardahan, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Hakkari, Iğdır, Kars, Mardin, Muş, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak, Van illeri ile Bozcaada ve Gökçeada ilçelerinde gerçekleştirilen yatırımlar dolayısıyla bu teşvikten yararlanılacaktır.

- Gelir vergisi stopajı teşvikinden, 01.07.2012 tarihinden itibaren 31.12.2023 tarihine kadar gerçekleşen yatırımlarda, yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan tarihten itibaren 10 yıl süreyle yararlanılması mümkündür. Dolayısıyla, 31.12.2023 tarihinde kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan bir yatırım için gelir vergisi stopajı teşviki en son, 31.12.2033 tarihine kadar uygulanacaktır.

Yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan dönemden itibaren herhangi bir nedenle gelir vergisi stopajı teşvikinden yararlanılmaması durumunda 10 yıllık sürenin uzaması mümkün değildir.

Örneğin; Emir Limited Şirketi tarafından Ekonomi Bakanlığınca onaylanmış teşvik belgesine istinaden Van ilinde gerçekleştirilen ve 200 kişi istihdam edilen yatırımın işletilmesine Ağustos 2013 döneminden itibaren başlanılmıştır. Fiilen istihdam edilen 200 işçinin ücretleri üzerinden hesaplanan gelir vergisi stopajı tutarı 35.000 TL olup asgari geçim indirimi bordrosunda bu işçiler için hesaplanan asgari geçim indirimi tutarı ise 15.000 TL’dir.

Bu verilere göre, şirketin 200 işçi için yararlanacağı terkin tutarı şöyle hesaplanacaktır:

Ücretler üzerinden hesaplanan aylık gelir vergisi

35.000 TL

Asgari ücret üzerinden hesaplanan aylık gelir vergisi (200 x 130,24)

26.048 TL

Hesaplanan asgari geçim indirimi

15.000 TL

Geçici 80. madde kapsamında terkin edilebilecek tutar (26.048 - 15.000) 

11.048 TL

Vergi dairesine ödenecek tutar [35.000 - (15.000 + 11.048)]

8.952 TL


Asgari ücret üzerinden hesaplanan vergi tutarından, asgari geçim indirimi tutarının mahsubu sonucu kalan tutar, geçici 80. madde uyarınca terkin edilecek tutar olacaktır.7

3. GELİR VERGİSİ STOPAJI VE SİGORTA PRİMİ DESTEĞİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

Yukarıda açıklanan gelir vergisi stopajı desteği ile sigorta primi kesintilerine ilişkin desteklerin ne şekilde muhasebeleştirilecekleri ve gelir hesaplarına dahil edilip edilmeyecekleri konusunda meslek mensuplarının sıklıkla tereddüt yaşadığı görülmektedir.

Yeni teşvik mevzuatı kapsamında tahakkuktan terkin edilen gelir vergisi stopajı ile Bakanlık bütçelerinden karşılanan sigorta primi desteklerinin, gelir ve gider hesapları ile ilişkilendirilmeden muhasebe hesaplarında takip edilmesi gerekmektedir.8

Örneğin; VI. Bölgede yer alan Kars’ta 2013 yılında yatırım yapan ve bu yatırımı faaliyete geçen (Z) Limited Şirketinin, çalışanlarına ilişkin 2013/Ağustos ayındaki ödeme ve teşvik kalemleri aşağıdadır: 

Brüt ücret toplamı

300.000 TL

Ücretler üzerinden hesaplanan gelir vergisi stopajı tutarı

80.000 TL

Sosyal güvenlik primleri

50.000 TL

Şirketin teşvik mevzuatı çerçevesinde terkin edeceği gelir vergisi stopajı

20.000 TL

Ekonomi Bakanlığı bütçesinden karşılanacak sigorta primleri (50.000/2)

25.000 TL

Buna göre şirketin aşağıdaki muhasebe kaydını yapması gerekecektir:

-----------------------------------------------------------------------------------------------------
730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ              255.000

                   360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR                          60.000
                          (80.000 – 20.000)
                   361 ÖDENECEK SOS. GÜV. KES.                               25.000
                          (50.000 / 2)
                   102 BANKALAR                                                          170.000
------------------------------------------------------------------------------------------------------

Buradan da görüleceği üzere, gelir vergisi stopajı ve sigorta primi destekleri doğrudan şirketin kasasında kalmış ve gelir hesaplarıyla ilişkilendirilmemiştir.

SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

Türkiye’de uygulanan yeni yatırım teşvik sisteminde yer alan düzenlemeler, yatırım yapacak mükellefler açısından önemli destekleri içermektedir.

Sistem dahilinde 2009-2012 yılları arasında alınan teşvik belgesi sayısı, yatırım ve istihdam tutarları aşağıdadır:

- Yatırım teşvik belgesi sayısı: 18.653

- Toplam yatırım tutarı: 256.120.000.000

- Toplam istihdam: 632.8649

Bu rakamlardan hareketle, teşvik sisteminin olumlu sonuçları olduğunu söylemek mümkündür.

 

 

 

 

1- 16.07.2009 tarih ve 27290 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
2- 19.06.2012 tarih ve 28328 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
3- 28.02.2009 tarih ve mükerrer 27155 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
4- Gelir İdaresi Başkanlığının 17.03.2011 tarih ve KVK-32/A-18 sayılı özelgesi
5- Gelir İdaresi Başkanlığının 09.05.2011 tarih ve KV-2255-2-3 sayılı özelgesi
6- Gelir İdaresi Başkanlığının 01.06.2012 tarih ve [32-2012/33]-12 sayılı özelgesi
7- 283 seri no.lu GVK Genel Tebliği, 4. bölüm
8- Gelir İdaresi Başkanlığının 26.08.2011 tarih ve KVK-2010/22-122 sayılı özelgesi
9- http://www.ekonomi.gov.tr/index.cfm?sayfa=EE7EE7B1-D8D3-8566-45201CE77E5F0FDD

 

Makale Resimleri


İkincil Mevzuat
Dolar : 7.4315 TL | 7.4613 TL
Euro : 9.0168 TL | 9.0530 TL
Çarşı Cad. Narin Sok. No: 2/A Yenimahalle/ANKARA - Tel: (0312) 415 33 73 - E-posta: info@dguder.org